İyi Huylu Prostat Büyümesi Tedavisi

İyi Huylu Prostat Büyümesi (BPH) Nedir?

İyi huylu prostat büyümesi (Benign Prostatic Hyperplasia - BPH), prostat dokusunda özellikle yaşla birlikte ortaya çıkan iyi huylu hücresel artışı ifade eder. BPH histolojik bir tanımdır ve prostatın özellikle üretrayı çevreleyen transizyonel bölgesindeki stromal ve glandüler/epitelyal dokuların artışıyla ilişkilidir.

Bu süreç prostat hacminin artmasına neden olabilir; ancak prostatın büyük olması her zaman idrar kanalında tıkanıklık veya belirgin şikâyet olduğu anlamına gelmez. Bazı erkeklerde büyük bir prostat hafif yakınmalara neden olurken daha küçük prostatlarda prostatın anatomisi, mesane boynu ve orta lob yapısı nedeniyle belirgin işeme güçlüğü ortaya çıkabilir.

Prostat hacminin artması benign prostat büyümesi (BPE), bu büyümenin idrar çıkışında oluşturduğu fonksiyonel tıkanıklık ise benign prostat obstrüksiyonu (BPO) olarak tanımlanabilir. Bu ayrım tedavinin yalnızca prostatın büyüklüğüne göre değil, hastanın semptomları ve idrar yollarındaki fonksiyonel etkilenmeye göre planlanması açısından önemlidir. EAU güncel yaklaşımında da erkek alt üriner sistem semptomlarının tek başına prostat büyüklüğüne bağlanmaması gerektiği vurgulanmaktadır.

BPH prostat kanseri değildir ve doğrudan kansere dönüşmez. Bununla birlikte BPH ve prostat kanseri aynı kişide birlikte bulunabileceğinden gerekli hastalarda prostat kanseri açısından ayrıca değerlendirme yapılır.

İyi Huylu Prostat Büyümesi (BPH) Neden Olur?

İyi huylu prostat büyümesinin gelişiminde en önemli faktörlerden biri yaşlanmadır. Yaş ilerledikçe prostat dokusundaki hormonal sinyaller, hücresel büyüme mekanizmaları ve stromal-epitelyal etkileşimlerde değişiklikler meydana gelir.

Androjenler ve özellikle testosterondan oluşan dihidrotestosteron (DHT) prostat dokusunun büyüme ve fonksiyonunda önemli rol oynar. Ancak BPH yalnızca kandaki testosteron veya DHT seviyesinin yüksek olmasıyla açıklanabilecek basit bir hormonal hastalık değildir.

BPH gelişimi ve ilerlemesiyle ilişkilendirilen faktörler arasında:

• İleri yaş,
• Genetik yatkınlık ve aile öyküsü,
• Obezite,
• Metabolik sendrom ve insülin direnci,
• Fiziksel aktivite düzeyi,
• Kronik inflamasyon ve bazı metabolik faktörler

yer alabilir.

Bu faktörlerin bulunması her erkekte mutlaka klinik olarak önemli prostat büyümesi veya idrar yapma problemi gelişeceği anlamına gelmez.

İyi Huylu Prostat Büyümesi Belirtileri Nelerdir?

BPH ile ilişkili yakınmalar genel olarak alt üriner sistem semptomları (LUTS) başlığı altında değerlendirilir. Bu şikâyetler yalnızca idrar akımının zayıflamasından oluşmaz; depolama ve işeme sonrası yakınmalar da görülebilir.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

• İdrar akışında zayıflama: İdrarın güçsüz, yavaş veya kesintili gelmesi.
• İdrara başlamada güçlük: Mesane dolu olduğu halde işemenin başlamasının gecikmesi.
• Sık idrara çıkma: Gün içerisinde normalden daha sık idrara gitme ihtiyacı.
• Gece idrara kalkma (noktüri): Uyku sırasında bir veya daha fazla kez idrar yapma ihtiyacı.
• Ani idrara sıkışma (urgency): Ertelenmesi güç, ani idrar yapma isteği.
• Mesanenin tam boşalmadığı hissi: İşeme sonrasında mesanede idrar kaldığı hissi.
• Kesintili idrar yapma: İdrar akımının işeme sırasında durup yeniden başlaması.
• İşeme sonrası damlama: İdrar bittikten sonra damlaların devam etmesi.

İleri derecede ve uzun süreli mesane çıkış tıkanıklığı bulunan bazı hastalarda idrar retansiyonu, tekrarlayan enfeksiyonlar, mesane taşı, mesane fonksiyonlarında bozulma veya üst idrar yollarında etkilenme gelişebilir. Ancak bu komplikasyonlar her BPH hastasının kaçınılmaz doğal seyri değildir. EAU da erkek LUTS ile böbrek fonksiyon bozukluğu arasındaki ilişkinin çok faktörlü olduğunu belirtmektedir.

İyi Huylu Prostat Büyümesi Tanısı Nasıl Konulur?

İyi huylu prostat büyümesinin değerlendirilmesi yalnızca prostatın büyüklüğünün ölçülmesinden ibaret değildir. İlk amaç hastanın idrar şikâyetlerinin özelliklerini belirlemek ve benzer yakınmalara neden olabilecek diğer ürolojik hastalıkları ayırt etmektir.

Değerlendirmede hastanın tıbbi öyküsü, kullandığı ilaçlar ve şikâyetlerinin günlük yaşam üzerindeki etkisi sorgulanır. Uluslararası Prostat Semptom Skoru (IPSS) semptomların şiddetinin standart şekilde değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Temel değerlendirmede kullanılabilecek yöntemler arasında:

• Fizik muayene ve gerekli hastalarda parmakla rektal muayene,
• İdrar tahlili,
• Gerekli hastalarda PSA ölçümü,
• Üroflowmetri ile idrar akım hızının değerlendirilmesi,
• Ultrasonografi ile prostat hacminin ve anatomisinin değerlendirilmesi,
• İşeme sonrasında mesanede kalan idrar miktarının (PVR) ölçülmesi

yer alabilir.

EAU, erkek alt üriner sistem semptomlarının başlangıç değerlendirmesinde idrar tahlilinin yapılmasını güçlü şekilde önermektedir. Prostat görüntülemesi ise özellikle ilaç veya cerrahi tedavi seçimini etkileyebilecek durumlarda önem kazanır.

PSA BPH Tanısında Neden Ölçülür?

PSA, prostat dokusu tarafından üretilen bir proteindir ve iyi huylu prostat büyümesi nedeniyle de yükselebilir.

Ancak PSA testiyle prostat kanseri kesin olarak ekarte edilemez.

PSA; prostat kanseri tanısının hastanın tedavi planını değiştireceği durumlarda kanser riskinin değerlendirilmesine yardımcı olmak ve bazı hastalarda prostat hacmi veya BPH'nin ilerleme riskine ilişkin ek bilgi elde etmek amacıyla kullanılabilir. PSA sonucunun yaş, prostat hacmi, önceki PSA değerleri, kullanılan ilaçlar ve diğer klinik bulgularla birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Prostat MR BPH Tanısı İçin Gerekli midir?

Multiparametrik prostat MR, rutin BPH tanısı için her hastaya yapılması gereken bir inceleme değildir.

BPH nedeniyle prostat hacminin ve anatomisinin değerlendirilmesinde çoğu hastada transabdominal ultrasonografi veya gerektiğinde transrektal ultrasonografi yeterli olabilir. Prostat MR'ı ise özellikle prostat kanseri açısından klinik şüphe bulunduğunda prostat kanseri tanı algoritmasının bir parçası olarak gündeme gelir.

EAU da günlük BPH/LUTS değerlendirmesinde prostat görüntülemesinin ağırlıklı olarak ultrasonografi ile yapıldığını; prostat boyutunun özellikle cerrahi veya girişimsel tedavi seçilecek hastalarda değerlendirilmesi gerektiğini belirtmektedir.

İyi Huylu Prostat Ne Kadar Büyüyebilir?

Genç erişkin erkeklerde prostat hacmi genellikle yaklaşık 20–30 mL civarındadır; ancak yaşla ve iyi huylu prostat büyümesiyle birlikte prostat hacmi belirgin şekilde artabilir.

BPH'li bazı erkeklerde prostat 40–60 mL düzeyindeyken, bazı hastalarda 80, 100, 150 mL'nin üzerine çıkan çok büyük prostatlar görülebilir. Bu nedenle “prostat en fazla 100 gram büyür” şeklinde bir üst sınır yoktur.

Daha da önemlisi, prostat büyüklüğü ile şikâyetlerin şiddeti arasında birebir ilişki bulunmaz.

50 mL prostatı bulunan bir erkekte ciddi mesane çıkış tıkanıklığı oluşabilirken, 100 mL'nin üzerinde prostatı bulunan başka bir hastanın yakınmaları daha hafif olabilir. Prostatın orta lob yapısı, mesane içerisine doğru büyümesi, mesane fonksiyonu ve üretra üzerindeki basının derecesi semptomları etkileyebilir.

Bu nedenle tedavi yalnızca prostatın gram veya mililitre olarak büyüklüğüne göre seçilmemelidir.

Sık Cinsel İlişki Prostata İyi Gelir mi?

Düzenli cinsel aktivitenin veya sık boşalmanın iyi huylu prostat büyümesini küçülttüğü, idrar yolundaki tıkanıklığı giderdiği veya BPH'yi tedavi ettiği gösterilmiş değildir.

Geçmişte düzenli ejakülasyonun prostat içerisindeki sıvının boşalmasını sağlayarak prostat sağlığı üzerinde koruyucu olabileceği ileri sürülmüş olsa da mevcut veriler bu görüşü BPH açısından doğrulamamaktadır.

2.115 erkeğin değerlendirildiği toplum temelli bir çalışmada ilk analizlerde daha sık ejakülasyon ile daha az idrar yolu şikâyeti arasında ilişki görülmüş; ancak yaş faktörü düzeltildiğinde ejakülasyon sıklığı ile alt üriner sistem semptomları, maksimum idrar akımı veya prostat hacmi arasında anlamlı ilişki kalmamıştır.

Bu nedenle cinsel aktivite kişinin genel ve cinsel sağlığının doğal bir parçası olabilir; ancak BPH tedavisi olarak değerlendirilmemelidir.

İyi Huylu Prostat Ameliyat Edilmezse Ne Olur?

İyi huylu prostat büyümesi bulunan her hastanın ameliyat olması gerekmez.

Hafif veya hastayı çok fazla rahatsız etmeyen şikâyetlerde düzenli takip ve yaşam tarzı düzenlemeleri yeterli olabilir. Orta veya ileri derecede semptomlarda ilaç tedavileri kullanılabilir.

Ancak mesane çıkış tıkanıklığının belirgin olduğu ve hastalığın ilerlediği bazı hastalarda zaman içerisinde:

• Tekrarlayan veya kalıcı idrar retansiyonu,
• Mesanede yüksek miktarda idrar kalması,
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları,
• Mesane taşı,
• Taşma tipi idrar kaçırma,
• Mesane fonksiyonlarında bozulma,
• Üst idrar yollarında genişleme ve seçilmiş olgularda böbrek fonksiyonlarında etkilenme

gelişebilir.

Bu nedenle önemli olan her BPH hastasını ameliyat etmek değil, ameliyat gerektiren hastayı doğru zamanda belirlemektir.

Semptomları hafif ve stabil hastalarda gereksiz cerrahiden kaçınılırken; tekrarlayan idrar retansiyonu, mesane taşı, tekrarlayan enfeksiyon, BPH kaynaklı dirençli kanama veya üst üriner sistem etkilenmesi gibi komplikasyonlarda cerrahi tedavi daha belirgin şekilde gündeme gelir.

Prostatı Küçültmek İçin Ne Yapmak Gerekir?

İyi huylu prostat büyümesinde kullanılan her tedavi prostat hacmini küçültmez.

İlaç tedavileri içerisinde prostat hacmini azaltan temel ilaç grubu 5-alfa redüktaz inhibitörleridir. Finasterid ve dutasterid gibi ilaçlar prostat dokusundaki DHT etkisini azaltarak aylar içerisinde prostat hacminde küçülme sağlayabilir.

Bu ilaçlar özellikle prostat hacmi belirgin artmış ve hastalığın ilerleme riski yüksek olan erkeklerde daha anlamlıdır. EAU, orta-şiddetli semptomları bulunan ve örneğin prostat hacmi 40 mL'nin üzerinde olan ilerleme riski yüksek hastalarda 5-alfa redüktaz inhibitörlerini önermektedir.

Alfa blokerler ise prostatı küçültmez; prostat ve mesane boynundaki düz kas tonusunu azaltarak idrar yapmayı kolaylaştırır.

HoLEP, TURP ve diğer cerrahi yöntemlerde ise tıkanıklığa neden olan prostat dokusunun bir bölümü veya adenom dokusu fiziksel olarak çıkarılır. Bu nedenle ilaçla prostat küçültme ile cerrahi olarak prostat dokusunun çıkarılması aynı kavram değildir.

Beslenme, egzersiz ve kilo kontrolü genel sağlık ve bazı idrar yolu şikâyetleri açısından yararlı olabilir; ancak yaşam tarzı değişiklikleriyle belirgin büyümüş bir prostatın güvenilir şekilde küçültülebileceği gösterilmiş değildir.

Prostat Büyümesi Sertleşmeyi Etkiler mi?

İyi huylu prostat büyümesi ve alt üriner sistem semptomları ile erektil disfonksiyon arasında ilişki bulunmaktadır, ancak BPH'nin doğrudan her hastada sertleşme bozukluğuna neden olduğunu söylemek doğru değildir.

Yaş, obezite, diyabet, hipertansiyon, kalp-damar hastalıkları ve metabolik sendrom gibi faktörler hem alt üriner sistem semptomları hem de erektil disfonksiyon için ortak risk faktörleri olabilir.

Ayrıca prostatla ilişkili şikâyetlerin uyku kalitesini, psikolojik durumu ve cinsel yaşamı bozması da cinsel fonksiyonları dolaylı olarak etkileyebilir.

BPH tedavisinde kullanılan ilaçların cinsel etkileri de birbirinden farklıdır. Bazı alfa blokerler ejakülasyon bozukluğuna yol açabilirken, 5-alfa redüktaz inhibitörleri bazı erkeklerde libido azalması, ejakülasyon değişiklikleri veya sertleşme sorunlarıyla ilişkili olabilir. Buna karşılık günlük tadalafil uygun hastalarda hem alt üriner sistem semptomları hem de erektil disfonksiyon için kullanılabilmektedir.

Bu nedenle BPH ile birlikte sertleşme problemi bulunan bir erkekte yalnızca prostata odaklanmak yerine ürolojik ve cinsel sağlık değerlendirmesinin birlikte yapılması daha doğru bir yaklaşımdır.

İyi Huylu Prostat Büyümesi Tedavisi Ankara

İyi huylu prostat büyümesi tedavisi araştırılırken yalnızca prostatın kaç gram olduğuna bakılarak tedavi seçilmesi doğru değildir. Tedavi kararında hastanın şikâyetlerinin şiddeti, idrar akım hızı, işeme sonrası mesanede kalan idrar miktarı, prostat hacmi ve anatomisi, tekrarlayan idrar retansiyonu veya enfeksiyon gibi komplikasyonların bulunup bulunmadığı ve hastanın cinsel fonksiyonlarla ilgili beklentileri birlikte değerlendirilmelidir.

Başka bir ifadeyle 50 gram prostatı olan iki hastanın tedavisi aynı olmak zorunda değildir. Bir hastada ilaç tedavisi yeterliyken, diğerinde belirgin mesane çıkış tıkanıklığı, yüksek rezidü idrar veya tekrarlayan idrar retansiyonu nedeniyle cerrahi tedavi gerekebilir.

Ankara'da iyi huylu prostat büyümesi nedeniyle değerlendirilen hastalarda temel amaç yalnızca prostatı küçültmek değil; idrar yapma şikâyetlerini azaltmak, mesane ve böbrekleri korumak ve hastanın yaşam kalitesine uygun tedaviyi seçmektir.

Op. Dr. Emrah Topbaş tarafından yapılan ürolojik değerlendirmede prostat hacmi tek başına değil; hastanın semptomları, üroflowmetri, işeme sonrası kalan idrar miktarı, PSA ve gerekli durumlarda görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilerek kişiye özel tedavi planı oluşturulur.

Takip ve Yaşam Tarzı Düzenlemeleri

Hafif veya orta derecede şikâyeti bulunan ve semptomlarından belirgin şekilde rahatsız olmayan bazı hastalarda hemen ilaç veya ameliyat gerekmeyebilir.

EAU güncel kılavuzu, hafif veya orta derecede alt üriner sistem semptomları bulunan ve semptomlarından fazla rahatsız olmayan erkeklerde izlem ve yaşam tarzı düzenlemelerini güçlü şekilde önermektedir.

Bu dönemde özellikle:

• Akşam saatlerinde aşırı sıvı tüketiminin azaltılması,
• Gece idrara kalkmayı artıran kafein ve alkol tüketiminin sınırlandırılması,
• Kabızlığın önlenmesi,
• Düzenli fiziksel aktivite,
• Uzun süre idrar tutmaktan kaçınılması,
• Gerekli hastalarda çift işeme tekniğinin kullanılması,
• İdrar söktürücü veya idrar şikâyetlerini etkileyebilecek ilaçların kullanım saatlerinin hekimle birlikte gözden geçirilmesi

yararlı olabilir.

Burada amaç prostatı küçültmek değil, hastanın günlük yaşamını bozan semptomları mümkün olduğunca kontrol etmektir.

İlaçla İyi Huylu Prostat Büyümesi Tedavisi

Orta veya şiddetli idrar yolu yakınmaları bulunan birçok erkekte ilk tedavi seçeneği ilaçlardır. Ancak her BPH ilacının amacı ve etki mekanizması aynı değildir.

Alfa Blokerler

Tamsulosin, alfuzosin ve silodosin gibi alfa blokerler prostat ve mesane boynu çevresindeki düz kas tonusunu azaltarak idrar yapmayı kolaylaştırabilir.

Bu ilaçların önemli avantajı etkilerinin görece hızlı başlamasıdır. EAU verilerine göre alfa blokerler uygun hastalarda semptom skorlarını ve maksimum idrar akım hızını iyileştirebilir. Ancak prostatı küçültmez ve uzun dönemde idrar retansiyonu veya ameliyat gereksinimini önlediği gösterilmiş değildir.

Tedavi seçiminde baş dönmesi, tansiyon düşmesi ve özellikle bazı alfa blokerlerle görülebilen ejakülasyon bozukluğu gibi yan etkiler dikkate alınmalıdır.

5-Alfa Redüktaz İnhibitörleri

Finasterid ve dutasterid prostat dokusundaki dihidrotestosteron etkisini azaltarak prostat hacminin zaman içerisinde küçülmesini sağlar.

Bu ilaçlar özellikle prostat hacmi artmış ve hastalığın ilerleme riski yüksek olan erkeklerde daha anlamlıdır. EAU, orta-şiddetli semptomları bulunan ve örneğin prostat hacmi 40 mL'nin üzerinde olan ilerleme riski yüksek hastalarda 5-alfa redüktaz inhibitörlerinin kullanılmasını önermektedir.

Etkinin ortaya çıkması alfa blokerlere göre daha yavaştır ve birkaç ay sürebilir. Uzun dönemde akut idrar retansiyonu ve BPH nedeniyle ameliyat ihtimalini azaltabilirler.

Bu ilaçların PSA düzeyini de etkileyebildiği unutulmamalıdır. EAU verilerine göre 5-alfa redüktaz inhibitörleri 6–12 aylık kullanım sonrasında PSA'yı yaklaşık %50 azaltabilir; bu nedenle tedavi sırasında PSA sonucu kullanılan ilaç dikkate alınarak yorumlanmalıdır.

Alfa Bloker + 5-Alfa Redüktaz İnhibitörü Kombinasyonu

Prostatı belirgin büyük, semptomları orta veya şiddetli ve hastalığın ilerleme riski yüksek olan bazı erkeklerde iki ilaç grubu birlikte kullanılabilir.

Kombine tedavi semptom kontrolünün yanı sıra uzun dönemde akut idrar retansiyonu ve ameliyat gereksiniminin azaltılmasında tek başına alfa bloker kullanımından daha etkili olabilir. Ancak iki ilaç grubuna ait yan etkiler birlikte görülebileceğinden tedavi hasta bazında planlanmalıdır.

Tadalafil

Günlük tadalafil 5 mg, alt üriner sistem semptomlarının tedavisinde kullanılabilen PDE-5 inhibitörüdür.

Özellikle hem prostatla ilişkili idrar yapma şikâyetleri hem de sertleşme sorunu bulunan erkeklerde iki problemin aynı tedavi planı içerisinde değerlendirilmesine olanak sağlayabilir.

EAU, orta veya şiddetli alt üriner sistem semptomları bulunan erkeklerde erektil disfonksiyon bulunup bulunmamasından bağımsız olarak PDE-5 inhibitörlerinin kullanılabileceğini belirtmektedir. Bununla birlikte tadalafil prostat hacmini küçültmez ve hastalığın uzun dönem ilerlemesini önlediğine ilişkin yeterli veri yoktur.

Depolama Şikâyetleri Ön Plandaysa Tedavi Değişebilir

Her prostat hastasının temel problemi zayıf idrar akımı değildir.

Bazı erkeklerde:

• Ani idrara sıkışma,
• Sık idrara çıkma,
• Gece sık idrara kalkma,
• Sıkışma tipi idrar kaçırma

daha ön planda olabilir.

Bu hastalarda mesanenin aşırı aktivitesi de değerlendirilerek seçilmiş durumlarda antimuskarinik veya beta-3 agonist tedaviler gündeme gelebilir. Özellikle mesanede yüksek miktarda rezidü idrar bulunan erkeklerde bu ilaçlar daha dikkatli kullanılmalıdır.

Minimal İnvaziv BPH Tedavileri

İyi huylu prostat büyümesinde günümüzde ilaçla klasik cerrahi arasında yer alan minimal invaziv tedavi seçenekleri bulunmaktadır.

Ancak bu yöntemlerin tamamı bütün prostat boyutları ve anatomileri için uygun değildir.

Tedavi seçilirken hastanın prostat hacminin yanı sıra orta lob bulunup bulunmadığı, idrar kanalındaki tıkanıklığın derecesi, uzun dönem kalıcılık beklentisi ve özellikle ejakülasyonun korunmasının hasta için ne kadar önemli olduğu dikkate alınmalıdır.

UroLift

Prostatik üretral lift (UroLift),prostat dokusunu kesip çıkarmadan idrar kanalını açık tutmayı amaçlayan implant temelli bir yöntemdir.

Özellikle ejakülasyon fonksiyonunu korumaya önem veren uygun hastalarda değerlendirilebilir. Güncel EAU kılavuzu UroLift'i 70 mL'den küçük prostatı bulunan ve obstrüktif orta lobu olmayan, ejakülasyonunu korumak isteyen erkeklerde bir seçenek olarak önermektedir. Bununla birlikte yeniden girişim ihtimalinin TURP'ye göre daha yüksek olduğu hastaya anlatılmalıdır.

Rezūm Su Buharı Tedavisi

Rezūm, prostat dokusuna kontrollü su buharı enerjisi uygulanarak hedeflenen dokuda küçülme oluşturulmasını amaçlayan minimal invaziv bir yöntemdir.

Avantajlarından biri cinsel ve özellikle ejakülatuvar fonksiyonların korunmasına yönelik olumlu profilidir. Güncel EAU verilerinde semptomlarda kalıcı iyileşme bildirilmekle birlikte, idrar akım hızı ve rezidü idrar gibi objektif sonuçlarda TURP daha güçlü iyileşme sağlayabilmektedir.

Dolayısıyla Rezūm'un en önemli avantajı “TURP'den daha güçlü olması” değil; uygun hastada daha az invaziv tedavi ve ejakülasyonun korunması arasında denge sağlayabilmesidir.

Aquablation

Aquablation, prostat dokusunun robotik görüntüleme ve yüksek basınçlı su jeti kullanılarak çıkarılmasını sağlayan cerrahi bir yöntemdir.

Güncel EAU kılavuzu 30–80 mL prostat hacmine sahip, orta-şiddetli şikâyetleri bulunan erkeklerde Aquablation'ı TURP'ye alternatif olarak; özellikle ejakülasyon fonksiyonunun korunmasına önem veren hastalarda değerlendirmektedir.

Bu yöntemlerin hiçbiri yalnızca “daha yeni teknoloji” olduğu için klasik cerrahiden daha iyi kabul edilmemelidir. Doğru yöntem, hastanın anatomisi ve beklentilerine göre seçilmelidir.

İyi Huylu Prostat Büyümesi Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?

BPH'de ameliyat yalnızca “prostat çok büyük” olduğu için yapılmaz.

Güncel EAU kılavuzuna göre aşağıdaki durumlarda cerrahi tedavi daha belirgin şekilde gündeme gelir:

• Tekrarlayan veya tedaviye dirençli idrar retansiyonu,
• Taşma tipi idrar kaçırma,
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları,
• Mesane taşı veya BPH ile ilişkili divertikül,
• Tedaviye dirençli ve prostat kaynaklı makroskopik hematüri,
• Mesane çıkış tıkanıklığına bağlı üst idrar yollarında genişleme,
• Buna eşlik eden veya etmeyen böbrek fonksiyon bozukluğu.

İlaç ve konservatif tedaviye rağmen hastanın şikâyetleri veya mesanede kalan idrar miktarı yeterince düzelmiyorsa da cerrahi tedavi değerlendirilebilir.

Bu nedenle “prostat kaç gram olunca ameliyat gerekir?” sorusunun tek bir rakamsal cevabı yoktur.

TURP Ameliyatı

Transüretral prostat rezeksiyonu (TURP), idrar kanalından girilerek tıkanıklığa neden olan prostat dokusunun elektrik enerjisi kullanılarak parça parça çıkarılmasıdır.

TURP hâlâ BPH cerrahisinin en iyi araştırılmış yöntemlerinden biridir. Ancak artık bütün prostat büyüklükleri için tek “altın standart” şeklinde değerlendirilmemektedir.

EAU, TURP'yi özellikle 30–80 mL prostat hacmine sahip, orta veya şiddetli alt üriner sistem semptomları bulunan erkeklerde standart cerrahi seçeneklerden biri olarak önermektedir. Bipolar TURP'nin etkinliği monopolar TURP'ye benzerken perioperatif güvenlik profili daha avantajlı olabilir.

TURP sonrasında idrar akımında belirgin iyileşme sağlanabilir. Bununla birlikte kanama, üretra darlığı, mesane boynu darlığı ve özellikle retrograd ejakülasyon gibi olası sonuçlar ameliyat öncesinde hasta ile konuşulmalıdır.

HoLEP ile İyi Huylu Prostat Büyümesi Tedavisi

HoLEP (Holmium Laser Enucleation of the Prostate), büyümüş prostat dokusunun anatomik plandan lazer yardımıyla kapsülden ayrılarak çıkarıldığı modern bir endoskopik enükleasyon yöntemidir.

HoLEP'in önemli özelliklerinden biri yalnızca küçük veya orta hacimli prostatlarda değil, büyük prostatlarda da uygulanabilmesidir.

Güncel EAU kılavuzu HoLEP'i orta veya şiddetli semptomları bulunan ve benign prostat obstrüksiyonu saptanan erkeklerde TURP veya açık prostatektomiye güçlü bir alternatif olarak önermektedir. HoLEP'in orta ve uzun dönem etkinliği TURP ile benzerken perioperatif profili bazı açılardan daha avantajlı olabilir.

Bu nedenle günümüzde büyük prostatlarda otomatik olarak açık prostatektomiye yönelmek yerine HoLEP gibi anatomik enükleasyon yöntemleri de değerlendirilmelidir.

HoLEP sonrası retrograd ejakülasyon sık görülebileceğinden cinsel olarak aktif ve ejakülasyonu korumayı önemseyen hastalarda bu konu ameliyat öncesinde mutlaka konuşulmalıdır.

Büyük Prostatlarda Tedavi Nasıl Seçilir?

Prostat hacmi arttıkça tedavi seçeneklerinin önemi değişir ancak prostatın büyüklüğü tek başına hangi ameliyatın yapılacağını belirlemez.

Büyük hacimli prostatlarda HoLEP ve diğer anatomik endoskopik enükleasyon yöntemleri önemli seçeneklerdir. Seçilmiş hastalarda açık, laparoskopik veya robot yardımlı basit prostatektomi de uygulanabilir.

Günümüzde temel yaklaşım, hastaya yalnızca “prostatınız büyük, ameliyat olmalısınız” demek yerine:

Prostat ne kadar büyük? Tıkanıklık ne kadar ciddi? Mesane hâlâ güçlü çalışıyor mu? Hasta kan sulandırıcı kullanıyor mu? Ejakülasyonun korunması önemli mi? En kalıcı sonucu mu yoksa daha az invaziv bir yöntemi mi önceliklendiriyor?

sorularının birlikte yanıtlanmasıdır.

İyi Huylu Prostat Büyümesinde Hangi Tedavi Daha İyidir?

BPH tedavisinde herkes için tek bir “en iyi yöntem” yoktur.

Örneğin hızlı semptom kontrolü isteyen ve prostatı çok büyük olmayan bir hastada alfa bloker yeterli olabilirken, büyük prostatı ve hastalığın ilerleme riski bulunan başka bir hastada 5-alfa redüktaz inhibitörü veya kombine tedavi daha uygun olabilir.

Ejakülasyonun korunmasına öncelik veren uygun bir hasta UroLift, Rezūm veya Aquablation gibi seçeneklerle ilgilenebilirken; ileri derecede tıkanıklığı ve büyük prostatı bulunan bir hastada HoLEP gibi daha güçlü doku çıkaran yöntemler ön plana çıkabilir.

TURP ise özellikle 30–80 mL prostatlarda hâlâ güçlü ve uzun süredir kanıtlanmış bir cerrahi seçenektir.

Dolayısıyla tedavi seçiminin temelinde cihaz veya yöntem adı değil, hasta profili bulunmalıdır.

Ankara'da İyi Huylu Prostat Büyümesi Tedavisi Nasıl Planlanır?

Ankara'da iyi huylu prostat büyümesi tedavisi için başvuran hastalarda tedavi planı oluşturulmadan önce şikâyetlerin gerçekten prostat kaynaklı olup olmadığı değerlendirilmelidir.

Çünkü sık idrara çıkma, gece idrara kalkma, ani idrar sıkışması veya zayıf idrar akımı yalnızca prostat büyümesine bağlı gelişmez. Mesane aşırı aktivitesi, mesane kasının zayıflaması, üretra darlığı, nörolojik hastalıklar veya kullanılan bazı ilaçlar benzer yakınmalara neden olabilir.

Op. Dr. Emrah Topbaş tarafından yapılan ürolojik değerlendirmede hastanın yakınmaları, prostat hacmi, PSA değeri, idrar akım ölçümü ve işeme sonrası kalan idrar miktarı gibi bulgular birlikte değerlendirilir.

Tedavide amaç yalnızca “prostatı küçültmek” değildir. Hastanın idrar yapma kalitesini düzeltirken gereksiz ilaç veya ameliyattan kaçınmak, gerektiğinde ise prostatın anatomisine ve hastanın beklentilerine en uygun cerrahi veya minimal invaziv yöntemi belirlemek temel yaklaşımdır.

İyi Huylu Prostat Büyümesi Tedavisi Sonrası Takip

Tedavinin başlaması takip ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

İlaç tedavisi alan hastalarda semptomların düzelip düzelmediği ve yan etkiler değerlendirilmelidir. EAU, alfa bloker, PDE-5 inhibitörü ve bazı kombinasyon tedavilerini kullanan hastalarda ilk kontrolün genellikle 4–6 hafta içerisinde yapılmasını; tedavi etkiliyse daha sonraki kontrollerin sürdürülmesini önermektedir. 5-alfa redüktaz inhibitörü kullananlarda ise yanıt daha yavaş geliştiğinden kontrol programı buna göre düzenlenir.

Takip sırasında gerekli hastalarda:

• Semptom skoru,
• Üroflowmetri,
• İşeme sonrası kalan idrar miktarı,
• Prostat hacmi,
• PSA,
• Böbrek fonksiyonları

yeniden değerlendirilebilir.

Sonuç olarak iyi huylu prostat büyümesinde güncel yaklaşım “önce ilaç, olmazsa TURP” şeklinde tek yönlü bir tedavi algoritması değildir.

Modern BPH tedavisinde takip, farklı ilaç kombinasyonları, ejakülasyon koruyucu minimal invaziv yöntemler, TURP, HoLEP ve diğer cerrahi seçenekler arasından hastanın prostat anatomisine, hastalığın şiddetine ve kişisel önceliklerine göre seçim yapılır.

Bitkisel ürünlerin etkinliği ise kullanılan preparata göre değişmektedir. Saw palmetto (Serenoa repens) ürünlerinin tamamı aynı içeriğe veya etkinliğe sahip değildir. Avrupa Üroloji Derneği, hekzanla ekstrakte edilmiş Serenoa repens preparatlarının bazı erkeklerde alt üriner sistem semptomlarında mütevazı bir iyileşme sağlayabileceğini belirtmekle birlikte bu önerinin kanıt gücü sınırlıdır. Bitkisel ürünler ilaç veya cerrahi tedavinin yerine otomatik olarak kullanılmamalı ve mevcut şikâyetler ürolojik olarak değerlendirilmelidir.

İyi Huylu Prostat Büyümesi (BPH) Sık Sorulan Sorular

İyi huylu prostat büyümesi ağrı yapar mı?

BPH genellikle ağrıya neden olmaz. Ancak idrar yolu enfeksiyonu, mesane taşı veya mesane üzerindeki aşırı basınç gibi eşlik eden durumlar ağrıya yol açabilir. Perine bölgesinde dolgunluk ya da rahatsızlık hissi de bazı vakalarda görülebilir.

İyi huylu prostat büyümesi kansere dönüşür mü?

Hayır. BPH (iyi huylu prostat büyümesi) kansere dönüşmez. Her iki hastalık prostat bezini etkileyebilir ama BPH'nin prostat kanserine ilerleme riski yoktur. Ancak her iki durum da aynı anda mevcut olabilir. Bu nedenle düzenli kontroller önemlidir.

İyi Huylu Prostat Büyümesi ve Prostat Kanseri Arasında Fark

BPH (iyi huylu prostat büyümesi) ve prostat kanseri farklı hastalıklardır. BPH, benign bir büyüme iken prostat kanseri malign ve hücresel mutasyonların neden olduğu bir durumdur. Her ikisi de prostatı büyütebilir, ancak BPH daha çok iç kısımdaki (transizyonel zon) hücrelerden kaynaklanır.

Prostat kanseri ise periferik zonda gelişme eğilimindedir. PSA testi her iki durumda da yüksek çıkabilir, bu nedenle yüksek PSA düzeyleri durumunda biyopsi gerekebilir. Parmakla muayenede düzensiz sertlik, kanser için uyarıcı olabilir.

İyi huylu prostat büyümesi PSA değerleri nedir?

BPH, prostat spesifik antijen (PSA) seviyelerinde hafif bir artışa neden olabilir. Ancak PSA yüksekliği prostat kanserinin de göstergesi olabileceği için, yalnızca PSA'ya bakılarak kesin tanı konulamaz. PSA takibi, tanı ve tedavi kararlarında yardımcıdır ama tek başına belirleyici değildir.

Büyüyen prostat tekrar küçülür mü?

İlaç tedavisi ile prostat hacmi bir miktar küçülebilir. Özellikle 5-alfa redüktaz inhibitörleri bu konuda etkilidir. Ancak doğal yollarla prostatın eski hacmine dönmesi nadirdir. Cerrahi müdahale ile belirgin bir küçülme sağlanabilir.

İyi huylu prostat büyümesi için ne zaman üroloğa başvurulmalı?

İdrar yaparken zorlanma, gece idrara kalkma sıklığında artış, ani sıkışma hissi, tam boşaltamama veya idrar akımında zayıflama gibi belirtiler yaşandığında mutlaka üroloğa başvurulmalıdır. Ayrıca tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları veya mesane taşı öyküsü olan bireylerde de erken başvuru önemlidir. Tedavide geç kalındığında böbrek fonksiyonlarında bozulmalar meydana gelebilir.

İyi huylu prostat büyümesi tehlikeli mi?

İyi huylu prostat büyümesi (BPH) tek başına hayati tehlike oluşturmasa da, tedavi edilmezse ciddi komplikasyonlara neden olabilir. İdrar retansiyonu, mesane taşı, enfeksiyonlar, böbrek fonksiyon bozuklukları gelişebilir. Ayrıca yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürür. Bu nedenle BPH’yi hafife almak yerine düzenli takiple kontrol altına almak en doğru yaklaşımdır.

İyi huylu prostat büyümesi nerede ağrı yapar?

İyi huylu prostat büyümesi (BPH) genellikle ağrıya neden olmaz. Ancak mesanenin aşırı dolması sonucu alt karın bölgesinde dolgunluk hissi, baskı ve hafif ağrı hissedilebilir. İdrar yolu enfeksiyonu gelişirse yanma, alt karın ve pelvik bölgede rahatsızlık olabilir. Prostatın kendisi ağrılı değildir ancak dolaylı yoldan ağrılı hislere yol açabilir.